Trong giai đoạn phát triển mới, với không gian đô thị được mở rộng và quy mô dân số, phương tiện gia tăng, Đà Nẵng đang đối mặt với nhiều thách thức trong công tác tổ chức và quản lý giao thông. Trước yêu cầu phát triển bền vững và xây dựng đô thị thông minh, việc nghiên cứu, ứng dụng Hệ thống giao thông thông minh (Intelligent Transportation Systems – ITS) được xem là hướng đi tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, giảm ùn tắc và bảo đảm an toàn giao thông.
Hệ thống giao thông thông minh là sự kết hợp giữa công nghệ thông tin, viễn thông, điều khiển tự động và phân tích dữ liệu lớn, cho phép cơ quan quản lý giám sát, điều hành và cung cấp thông tin giao thông theo thời gian thực. Thực tiễn triển khai tại nhiều quốc gia cho thấy, ITS giúp tối ưu hóa việc khai thác hạ tầng hiện có, giảm phụ thuộc vào mở rộng mặt bằng giao thông, đồng thời nâng cao chất lượng phục vụ người dân.
Kinh nghiệm quốc tế cho thấy nhiều mô hình ITS hiệu quả có thể tham khảo cho Đà Nẵng mới. Đài Bắc (Đài Loan) phát triển ITS theo hướng quản lý giao thông dựa trên chia sẻ phương tiện và giao thông công cộng. Thành phố tập trung xây dựng hệ thống vé điện tử dùng chung, kết nối dữ liệu giữa các loại hình vận tải, từ đó giảm nhu cầu sở hữu phương tiện cá nhân. Cách tiếp cận này đặc biệt phù hợp với các đô thị có quỹ đất hạn chế và mật độ giao thông cao.
Tại Bangkok (Thái Lan), ITS được triển khai như một giải pháp tổng thể nhằm kiểm soát nhu cầu đi lại trong đô thị. Các hệ thống điều khiển giao thông theo khu vực, cung cấp thông tin giao thông, thu phí điện tử, quản lý phương tiện thương mại và tự động hóa xử phạt vi phạm được triển khai đồng bộ. Việc kết hợp công nghệ với quản lý giao thông công cộng đã góp phần cải thiện đáng kể năng lực thông hành của hệ thống giao thông đô thị.
Seoul (Hàn Quốc) là điển hình trong ứng dụng ITS quy mô lớn và toàn diện. Thành phố xây dựng trung tâm điều hành giao thông hiện đại, tích hợp dữ liệu từ camera, thiết bị định vị và các cảm biến giao thông. Hệ thống đèn tín hiệu được điều chỉnh linh hoạt theo lưu lượng, thông tin giao thông được cập nhật kịp thời cho người dân, đồng thời dữ liệu được sử dụng hiệu quả trong công tác xử lý vi phạm và quy hoạch giao thông.
Từ những kinh nghiệm trên, Đà Nẵng mới có thể rút ra một số định hướng quan trọng trong quá trình phát triển ITS. Trước hết, cần chuyển mạnh từ tư duy đầu tư hạ tầng đơn thuần sang quản lý giao thông dựa trên dữ liệu và công nghệ. Việc triển khai ITS phải bảo đảm tính đồng bộ, khả năng tích hợp và chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, các cấp.
Bên cạnh đó, ITS cần gắn chặt với mục tiêu phát triển giao thông công cộng, giao thông xanh và hạn chế phương tiện cá nhân, nhất là tại khu vực trung tâm đô thị và các trục giao thông chính. Đồng thời, việc xây dựng khung pháp lý, tiêu chuẩn kỹ thuật và lộ trình triển khai ITS phù hợp với điều kiện thực tế của Đà Nẵng mới là yếu tố then chốt để bảo đảm hiệu quả đầu tư lâu dài.
Việc chủ động nghiên cứu, tiếp thu và vận dụng linh hoạt các mô hình giao thông thông minh trên thế giới sẽ góp phần nâng cao năng lực quản lý giao thông, từng bước xây dựng Đà Nẵng mới trở thành đô thị thông minh, hiện đại và phát triển bền vững.
(Tin, bài và hình ảnh)
Nguyễn Hữu Toàn