Trong bối cảnh Đà Nẵng đang từng bước tái cấu trúc hệ thống giao thông đô thị theo hướng hiện đại và bền vững, các tuyến xe buýt không chỉ đơn thuần là phương tiện vận chuyển mà còn đóng vai trò như những “mạch dẫn” định hình không gian phát triển. Nổi bật trong đó, ba tuyến xe buýt số 5, 6 và 7 đang thể hiện rõ ba chức năng khác nhau: duy trì trục lõi, mở rộng không gian và dẫn dắt xu hướng.
Tuyến 5: Trục xương sống nối công nghiệp – đô thị – du lịch
Xuất phát từ khu vực Hòa Hiệp Nam và kết thúc tại Công viên Biển Đông, tuyến xe buýt số 5 từ lâu đã trở thành một trong những tuyến có lưu lượng ổn định nhất của thành phố. Lộ trình đi qua trục Nguyễn Tất Thành, xuyên qua trung tâm và kết nối trực tiếp với không gian du lịch ven biển.
Không khó để nhận ra vai trò “xương sống” của tuyến này. Từ công nhân khu công nghiệp Liên Chiểu đến người dân nội đô hay du khách, tất cả đều có thể sử dụng tuyến 5 như một phương tiện di chuyển chi phí thấp, tiện lợi.
Trong khi nhiều tuyến buýt khác còn loay hoay tìm kiếm hành khách, tuyến 5 vẫn duy trì được “sức sống” nhờ đi đúng vào các hành lang có nhu cầu thực. Đây cũng là lý do tuyến được xem là nền tảng để duy trì thói quen sử dụng giao thông công cộng tại Đà Nẵng.
Tuyến 6: Thử nghiệm mô hình mới, kết nối cực tăng trưởng
Nếu tuyến 5 đại diện cho hiện tại, thì tuyến xe buýt số 6 lại mang dáng dấp của tương lai. Kết nối từ sân bay đến Đại học Việt Hàn và khu đô thị FPT, tuyến 6 được thiết kế như một trục chiến lược, phục vụ không gian phát triển mới của thành phố.
Điểm đáng chú ý là tuyến này vận hành theo hướng hiện đại hơn: phương tiện chất lượng cao, định hướng sử dụng xe buýt điện và cơ chế không hoàn toàn phụ thuộc vào trợ giá. Điều đó cho thấy một bước chuyển từ “bao cấp vận tải công cộng” sang “từng bước thị trường hóa”.
Không chỉ dừng lại ở chức năng vận chuyển, tuyến 6 còn đóng vai trò kích thích phát triển:
- Kết nối trực tiếp sân bay với khu đô thị mới
- Hỗ trợ hình thành đô thị đại học – công nghệ
- Gia tăng sức hấp dẫn đầu tư khu vực phía Nam
Ở góc độ quy hoạch, đây chính là tuyến “dẫn dắt”, mở đường cho những thay đổi trong cấu trúc đô thị.
Tuyến 7: Mở rộng độ phủ, kết nối vùng ven
Trong khi đó, tuyến xe buýt số 7 (Xuân Diệu – Hòa Phước) lại đảm nhận một vai trò khác: mở rộng mạng lưới về phía ngoại vi. Tuyến kéo dài từ khu vực trung tâm ra vùng ven phía Nam – nơi đang trong quá trình đô thị hóa.
Không sôi động như tuyến 5 hay mang tính biểu tượng như tuyến 6, tuyến 7 lại đóng vai trò thầm lặng nhưng thiết yếu. Đó là đảm bảo quyền tiếp cận giao thông công cộng cho người dân vùng ven – một yếu tố quan trọng trong phát triển đô thị bền vững.
Nhờ tuyến này, khoảng cách giữa trung tâm và ngoại vi không còn là rào cản lớn. Người dân Hòa Phước có thể tiếp cận việc làm, giáo dục và dịch vụ tại trung tâm với chi phí thấp hơn, trong khi thành phố có thêm điều kiện để giãn dân và giảm áp lực nội đô.
Ba tuyến – ba vai trò, một chiến lược chung
Đặt trong tổng thể, tuyến 5, 6 và 7 không cạnh tranh mà bổ trợ lẫn nhau:
- Tuyến 5: duy trì trục lõi có nhu cầu cao
- Tuyến 6: mở ra hướng phát triển mới
- Tuyến 7: đảm bảo bao phủ và công bằng tiếp cận
Cách tổ chức này phản ánh một tư duy mạng lưới tương đối rõ nét: kết hợp giữa hiệu quả khai thác, định hướng phát triển và mục tiêu xã hội.
Thách thức phía trước
Dù vậy, bài toán lớn vẫn còn đó. Thói quen sử dụng xe máy, sự cạnh tranh của xe công nghệ và những hạn chế về hạ tầng đang khiến xe buýt khó bứt phá.
Nếu không có các giải pháp đồng bộ như ưu tiên làn đường, cải thiện chất lượng dịch vụ hay tích hợp công nghệ, các tuyến buýt – dù được tổ chức hợp lý – vẫn khó phát huy hết tiềm năng.
Kỳ vọng vào một mạng lưới hiện đại
Sự tồn tại song song của ba tuyến 5 – 6 – 7 cho thấy Đà Nẵng đang đi đúng hướng trong việc xây dựng hệ thống giao thông công cộng đa tầng. Từ tuyến truyền thống đến tuyến hiện đại, từ trung tâm đến vùng ven, một mạng lưới đang dần hình thành.
Vấn đề còn lại không chỉ là mở thêm tuyến, mà là làm sao để người dân thực sự lựa chọn xe buýt như một phương tiện di chuyển hàng ngày. Khi đó, những “mạch dẫn” như tuyến 5, 6, 7 mới thực sự phát huy vai trò trong việc định hình một đô thị bền vững.
Thanh Hải