Trong bối cảnh các đô thị đang đẩy mạnh chuyển đổi sang giao thông xanh, xe buýt điện được xem là giải pháp quan trọng nhằm giảm phát thải và nâng cao chất lượng môi trường sống. Tại Đà Nẵng – địa phương đi đầu trong định hướng “thành phố môi trường”, không chỉ dừng lại ở khu vực trung tâm mà còn mở rộng đến các vùng đồi núi như bán đảo Sơn Trà, đèo Hải Vân hay khu vực phía tây huyện Hòa Vang, các khu vực của Quảng Nam cũ như Trà My, Đông Giang, Tây Giang.
Tuy nhiên, triển khai buýt điện tại địa hình đồi núi đặt ra nhiều yêu cầu khắt khe hơn so với đô thị bằng phẳng. Đặc trưng của các khu vực này là độ dốc lớn, đường hẹp và quanh co, trong khi khoảng cách giữa các điểm dừng lại khá xa. Điều này khiến phương tiện phải tiêu hao nhiều năng lượng hơn, đặc biệt trong quá trình leo dốc liên tục. Ngoài ra, điều kiện thời tiết nóng ẩm đặc trưng của miền Trung cũng có thể ảnh hưởng đến hiệu suất và tuổi thọ của pin.
Dẫu vậy, sự phát triển của công nghệ xe điện trong những năm gần đây đang giúp thu hẹp khoảng cách giữa thách thức và khả năng triển khai. Xe buýt điện hiện đại sở hữu mô-men xoắn lớn, cho khả năng leo dốc tốt, thậm chí vượt trội ở tốc độ thấp so với xe sử dụng động cơ đốt trong. Bên cạnh đó, công nghệ phanh tái sinh cho phép xe thu hồi một phần năng lượng khi xuống dốc – yếu tố đặc biệt phù hợp với địa hình đồi núi. Với quãng đường hoạt động ngày càng được cải thiện, nhiều dòng xe hiện nay có thể vận hành ổn định nếu được thiết kế tuyến và bố trí trạm sạc hợp lý.
Tuy nhiên, rào cản lớn nhất hiện nay vẫn nằm ở hạ tầng. Việc xây dựng hệ thống trạm sạc tại khu vực đồi núi đòi hỏi chi phí cao và phụ thuộc vào khả năng cung cấp điện ổn định. Nếu không được đầu tư đồng bộ, nguy cơ gián đoạn vận hành là hoàn toàn có thể xảy ra. Bên cạnh đó, chi phí đầu tư ban đầu cho xe buýt điện và hạ tầng đi kèm vẫn cao hơn so với phương tiện truyền thống, tạo áp lực không nhỏ cho ngân sách. Do vậy, cần phải có sự tiếp cận từng bước. Trong giai đoạn đầu, thành phố có thể triển khai thí điểm một số tuyến ngắn kết nối trung tâm với các điểm du lịch đồi núi. Sau khi đánh giá hiệu quả vận hành, mô hình này có thể được mở rộng dần, song song với việc đầu tư hạ tầng sạc và nâng cấp lưới điện. Về lâu dài, nếu được triển khai đúng hướng, Đà Nẵng hoàn toàn có thể trở thành hình mẫu trong việc ứng dụng giao thông xanh tại các khu vực có địa hình phức tạp.
Có thể khẳng định, buýt điện tại vùng đồi núi Đà Nẵng là hướng đi khả thi, nhưng không thể nóng vội. Một lộ trình hợp lý, đi từ thí điểm đến mở rộng, sẽ là chìa khóa để cân bằng giữa hiệu quả kinh tế, kỹ thuật và mục tiêu bảo vệ môi trường trong dài hạn.
Nguyễn Thị Thơm