Trong bối cảnh Đà Nẵng đang đẩy mạnh phát triển hệ thống vận tải hành khách công cộng bằng xe buýt theo Quyết định 982/QĐ-UBND, sự tồn tại và phát triển mạnh mẽ của nhiều loại hình phương tiện khác đang đặt ra không ít thách thức đối với mục tiêu này.
Thực tế cho thấy, xe máy vẫn là phương tiện chiếm ưu thế tuyệt đối trong cơ cấu đi lại của người dân thành phố. Với tính linh hoạt cao, khả năng di chuyển nhanh, chi phí hợp lý và phù hợp với điều kiện hạ tầng đô thị, xe máy trở thành lựa chọn quen thuộc của đa số người dân. Điều này khiến xe buýt gặp khó khăn trong việc thu hút hành khách, đặc biệt ở các tuyến ngắn và khu vực nội đô.
Bên cạnh đó, sự gia tăng nhanh chóng của ô tô cá nhân cũng đang tạo áp lực không nhỏ. Khi mức sống ngày càng nâng cao, nhu cầu sở hữu ô tô tăng lên, kéo theo xu hướng chuyển dịch từ phương tiện công cộng sang phương tiện cá nhân. Không chỉ làm giảm lượng khách tiềm năng của xe buýt, ô tô cá nhân còn góp phần gây ùn tắc giao thông, ảnh hưởng đến tốc độ và độ tin cậy của xe buýt trên các tuyến đường.
Ngoài ra, các loại hình vận tải linh hoạt như taxi và xe công nghệ (Grab, Be, Gojek…) đang ngày càng phổ biến, đặc biệt trong nhóm khách trẻ và khách du lịch. Với ưu điểm “đón tận nơi, trả tận chỗ”, các dịch vụ này cạnh tranh trực tiếp với xe buýt ở nhiều phân khúc, nhất là những chuyến đi ngắn hoặc cần sự tiện lợi cao. Tuy nhiên, nếu được tổ chức hợp lý, đây cũng có thể trở thành phương tiện hỗ trợ kết nối hành khách đến các điểm dừng xe buýt.
Không dừng lại ở đó, xe hợp đồng và xe du lịch cũng đang chiếm lĩnh một phần thị trường, nhất là tại các khu công nghiệp và tuyến du lịch trọng điểm như Hội An, Bà Nà. Nhờ tính linh hoạt về thời gian và lộ trình, các loại hình này đáp ứng tốt nhu cầu đi lại theo nhóm, qua đó làm giảm lượng khách sử dụng xe buýt trên các tuyến tương ứng.
Ở chiều ngược lại, sự xuất hiện của các phương tiện thân thiện môi trường như xe đạp, xe điện cá nhân lại mở ra cơ hội bổ trợ cho xe buýt. Đây có thể là giải pháp hiệu quả cho các hành trình ngắn, đóng vai trò kết nối “đầu – cuối” với các tuyến vận tải công cộng, góp phần hoàn thiện chuỗi di chuyển đô thị.
Trước bối cảnh đó, để hệ thống xe buýt phát triển bền vững, Đà Nẵng cần triển khai đồng bộ các giải pháp như nâng cao chất lượng dịch vụ, tăng tần suất hoạt động, tối ưu hóa lộ trình và đặc biệt là tăng cường kết nối đa phương thức. Đồng thời, các chính sách hạn chế phương tiện cá nhân tại khu vực trung tâm cũng cần được nghiên cứu áp dụng phù hợp.
Có thể thấy, các loại hình phương tiện khác vừa là thách thức, vừa là cơ hội. Nếu được quản lý và tích hợp hiệu quả, chúng sẽ không chỉ cạnh tranh mà còn hỗ trợ, góp phần thúc đẩy hệ thống xe buýt phát triển theo hướng hiện đại, tiện lợi và bền vững hơn trong tương lai.
Thanh Hải