Phát triển mô hình xe buýt 2 tầng tại Việt Nam đang trở thành một xu hướng mới trong lĩnh vực vận tải hành khách và du lịch đô thị, đặc biệt tại các thành phố lớn có tiềm năng phát triển du lịch như Hà Nội, TP. Hồ Chí Minh, Đà Nẵng hay Huế. Đây không chỉ là loại hình vận tải phục vụ nhu cầu đi lại mà còn là sản phẩm du lịch đặc trưng, góp phần quảng bá hình ảnh đô thị và nâng cao trải nghiệm của hành khách.
Mô hình buýt 2 tầng được đánh giá có nhiều ưu điểm nổi bật. Với thiết kế tầng trên thoáng rộng hoặc mui trần, hành khách có thể quan sát cảnh quan thành phố ở góc nhìn rộng hơn, tạo cảm giác mới lạ và hấp dẫn, đặc biệt đối với khách du lịch. Xe buýt 2 tầng cũng góp phần nâng cao hình ảnh giao thông công cộng hiện đại, văn minh và thân thiện với du lịch đô thị. Trong bối cảnh các địa phương đang hướng tới phát triển giao thông xanh và giảm phụ thuộc vào phương tiện cá nhân, loại hình này có thể trở thành sản phẩm kết hợp giữa vận tải công cộng và dịch vụ du lịch trải nghiệm. Thời gian qua một số địa phương đã triển khai thí điểm và khai thác xe buýt 2 tầng phục vụ du lịch. Tại Hà Nội, xe buýt 2 tầng hoạt động theo hình thức city tour đi qua nhiều điểm tham quan nổi tiếng như Hồ Hoàn Kiếm, Lăng Chủ tịch Hồ Chí Minh, Văn Miếu hay Nhà hát Lớn. Tại TP. Hồ Chí Minh, mô hình này được khai thác kết hợp quảng bá du lịch và phục vụ khách quốc tế tham quan trung tâm thành phố. Đây là tiền đề quan trọng để nghiên cứu mở rộng mô hình tại các đô thị du lịch khác.
Tuy nhiên, việc phát triển xe buýt 2 tầng tại Việt Nam cũng gặp nhiều khó khăn và thách thức. Hạ tầng giao thông đô thị hiện nay chưa hoàn toàn phù hợp do còn tồn tại nhiều tuyến đường có cây xanh thấp, hệ thống dây điện, biển báo hoặc cầu vượt hạn chế chiều cao phương tiện. Ngoài ra, chi phí đầu tư xe buýt 2 tầng cao hơn đáng kể so với xe buýt thông thường, kéo theo chi phí vận hành, bảo dưỡng và đào tạo nhân sự tăng lên. Khả năng khai thác hiệu quả phụ thuộc lớn vào lượng khách du lịch và tính hấp dẫn của tuyến tham quan. Bên cạnh đó, cần xây dựng cơ chế quản lý, khai thác phù hợp để đảm bảo hài hòa giữa mục tiêu phục vụ du lịch và phát triển vận tải công cộng. Các địa phương cần nghiên cứu quy hoạch tuyến hoạt động hợp lý, bố trí điểm dừng đón trả khách thuận tiện, tăng cường kết nối với các loại hình vận tải khác và đẩy mạnh ứng dụng công nghệ trong quản lý, bán vé và cung cấp thông tin cho hành khách.
Trong thời gian tới, để phát triển hiệu quả mô hình buýt 2 tầng tại Việt Nam, cần ưu tiên các giải pháp như hoàn thiện hạ tầng giao thông phù hợp với phương tiện chiều cao lớn; phát triển các tuyến du lịch đặc trưng gắn với bản sắc đô thị; tăng cường truyền thông quảng bá và kết nối với các chương trình du lịch địa phương. Đồng thời, cần nghiên cứu từng bước chuyển đổi sang xe buýt 2 tầng sử dụng điện hoặc năng lượng sạch nhằm phù hợp với xu hướng phát triển giao thông xanh và bền vững trong tương lai.
Thanh Hải