Trong bối cảnh chuyển đổi số đang diễn ra mạnh mẽ trên nhiều lĩnh vực, công tác quản lý, điều hành và giám sát hoạt động vận tải hành khách công cộng (VTHKCC) cũng từng bước được đổi mới theo hướng hiện đại, thông minh và hiệu quả hơn. Việc ứng dụng công nghệ số không chỉ góp phần nâng cao chất lượng quản lý nhà nước mà còn tạo điều kiện cải thiện chất lượng dịch vụ, đáp ứng tốt hơn nhu cầu đi lại của người dân.
Trước đây, công tác quản lý và giám sát hoạt động xe buýt chủ yếu dựa trên kiểm tra trực tiếp tại hiện trường, báo cáo thủ công hoặc thông tin từ đơn vị vận tải. Phương thức này tuy đáp ứng yêu cầu quản lý cơ bản nhưng còn nhiều hạn chế về tính kịp thời, độ chính xác và khả năng kiểm soát toàn diện mạng lưới vận hành. Trong bối cảnh đó, chuyển đổi số đã trở thành xu hướng tất yếu nhằm nâng cao hiệu quả quản lý, điều hành và giám sát hoạt động VTHKCC.
Hiện nay, nhiều công nghệ đã được ứng dụng vào công tác quản lý như hệ thống giám sát hành trình GPS, camera trên phương tiện, phần mềm điều hành tập trung, vé điện tử và các nền tảng dữ liệu số. Thông qua các hệ thống này, cơ quan quản lý có thể theo dõi vị trí xe theo thời gian thực, kiểm soát việc thực hiện biểu đồ chạy xe, giám sát lộ trình, thời gian hoạt động và kịp thời phát hiện các trường hợp bỏ chuyến, chạy sai hành trình hoặc dừng đỗ không đúng quy định.
Không chỉ phục vụ công tác quản lý nội bộ, chuyển đổi số còn mang lại nhiều tiện ích cho hành khách như tra cứu lộ trình tuyến, theo dõi thời gian xe đến trạm, thanh toán không dùng tiền mặt và gửi phản ánh trực tuyến. Điều này góp phần nâng cao trải nghiệm sử dụng xe buýt, từng bước thay đổi thói quen đi lại của người dân theo hướng ưu tiên sử dụng phương tiện công cộng.
Tuy nhiên, bên cạnh những kết quả tích cực, công tác chuyển đổi số trong lĩnh vực VTHKCC vẫn còn một số khó khăn như hạ tầng công nghệ chưa đồng bộ, dữ liệu giữa các hệ thống còn thiếu liên thông, nguồn nhân lực công nghệ còn hạn chế và đặc biệt là chưa có đầy đủ định mức, đơn giá cho hoạt động quản lý, điều hành và giám sát bằng công nghệ số.
Trong thời gian tới, việc tiếp tục đầu tư hạ tầng công nghệ, xây dựng cơ sở dữ liệu dùng chung, tăng cường ứng dụng công nghệ thông minh và hoàn thiện cơ chế quản lý sẽ là những giải pháp quan trọng nhằm nâng cao hiệu quả hoạt động VTHKCC, góp phần xây dựng hệ thống giao thông công cộng hiện đại, thuận tiện và bền vững.
Nguyễn Thị Thơm