Từ châu Âu đến Đông Nam Á, làn sóng điện hóa giao thông công cộng đang tăng tốc mạnh mẽ, với xe buýt điện trở thành lựa chọn trung tâm nhằm giảm phát thải, cải thiện chất lượng không khí và hướng tới phát triển bền vững.
Điện hóa giao thông công cộng đang trở thành xu hướng toàn cầu, tiêu biểu như Copenhagen - Thủ đô của Đan Mạch đã chuyển đổi 100% xe buýt sang điện, góp phần giảm phát thải. Xu hướng này cũng lan rộng tại châu Á, với nhiều quốc gia đầu tư đồng bộ từ phương tiện đến hạ tầng sạc. Xe ô tô điện dần dần trở thành tiêu chuẩn mới nhờ lợi ích về chi phí dài hạn và môi trường. Tại Việt Nam, mục tiêu đến năm 2030 là 50% phương tiện công cộng sử dụng năng lượng sạch, riêng Hà Nội và TP.HCM hướng tới 100% xe buýt sử dụng năng lượng sạch.
Tuy nhiên, để đạt được các mục tiêu này, Việt Nam vẫn phải đối mặt với không ít thách thức. Trước hết là chi phí đầu tư ban đầu cho xe buýt điện và hệ thống hạ tầng sạc còn cao. Bên cạnh đó, việc quy hoạch mạng lưới trạm sạc, đảm bảo nguồn điện ổn định và xây dựng cơ chế giá điện phù hợp cũng là những vấn đề cần giải quyết. Bài toán chuyển đổi không chỉ nằm ở phương tiện mà còn liên quan đến mô hình vận hành. Các doanh nghiệp vận tải cần được hỗ trợ về tài chính, chính sách ưu đãi và đào tạo nhân lực để thích ứng với công nghệ mới. Nếu không có sự đồng bộ, quá trình điện hóa có thể gặp trở ngại hoặc kéo dài hơn dự kiến.
Dù vậy, cơ hội là rất rõ ràng. Việt Nam có lợi thế đi sau, có thể học hỏi kinh nghiệm từ các quốc gia đi trước như Đan Mạch hay các nước trong khu vực. Việc tận dụng công nghệ mới, kết hợp với phát triển năng lượng tái tạo, sẽ giúp tối ưu hóa hiệu quả của hệ thống xe buýt điện.
Quan trọng hơn, điện hóa giao thông công cộng không chỉ là câu chuyện môi trường mà còn là chiến lược phát triển đô thị bền vững. Khi xe buýt trở nên sạch hơn, tiện lợi hơn, người dân sẽ có xu hướng sử dụng nhiều hơn, từ đó giảm áp lực lên giao thông cá nhân và hạn chế ùn tắc.
Trịnh Thị Như Quỳnh