Trong bối cảnh thế giới đang đẩy mạnh chuyển đổi năng lượng nhằm ứng phó với biến đổi khí hậu, hydro xanh nổi lên như một trong những giải pháp tiềm năng để thay thế nhiên liệu hóa thạch. Không chỉ dừng lại ở lĩnh vực công nghiệp, hydro đang từng bước thâm nhập vào giao thông, đặc biệt là vận tải hành khách công cộng. Kinh nghiệm từ nhiều quốc gia cho thấy, để phát triển thành công hydro xanh không chỉ cần công nghệ mà còn đòi hỏi chiến lược tổng thể và sự vào cuộc mạnh mẽ của Nhà nước.
Là quốc gia tiên phong, Nhật Bản đã sớm định hình tầm nhìn xây dựng “xã hội hydro”. Ngay từ năm 2017, nước này đã ban hành chiến lược quốc gia về hydro, xác định đây là một trụ cột quan trọng trong đảm bảo an ninh năng lượng và giảm phát thải. Điểm đáng chú ý là Japan không chỉ tập trung vào sản xuất mà còn đầu tư đồng bộ hạ tầng, từ hệ thống trạm nạp đến các phương tiện sử dụng hydro. Việc triển khai xe buýt và ô tô sử dụng pin nhiên liệu trong khuôn khổ Tokyo 2020 Olympics được xem là bước thử nghiệm quy mô lớn, đồng thời khẳng định tính khả thi của công nghệ này trong thực tiễn.
Trong khi đó, Hàn Quốc lại lựa chọn hướng đi gắn hydro với chiến lược phát triển công nghiệp quốc gia. Thông qua “Lộ trình kinh tế hydro”, quốc gia này thúc đẩy hình thành chuỗi giá trị hoàn chỉnh từ sản xuất, lưu trữ, vận chuyển đến tiêu thụ. Các tập đoàn lớn đóng vai trò dẫn dắt, giúp công nghệ hydro nhanh chóng được thương mại hóa. Đặc biệt, việc triển khai đội xe buýt hydro tại Seoul cho thấy cách tiếp cận bài bản, lấy giao thông công cộng làm lĩnh vực tiên phong để tạo thị trường.
Tại châu Âu, Đức được đánh giá là hình mẫu trong phát triển hydro xanh khi gắn chặt với năng lượng tái tạo. Quốc gia này tận dụng nguồn điện từ gió và mặt trời để sản xuất hydro thông qua điện phân nước, qua đó đảm bảo tính “xanh” thực sự của nhiên liệu. Các dự án xe buýt và tàu hỏa hydro tại Hamburg cho thấy hiệu quả rõ rệt trong việc giảm phát thải, đồng thời mở ra hướng phát triển giao thông bền vững cho khu vực đô thị.
Không đứng ngoài cuộc, Trung Quốc đang tận dụng lợi thế về quy mô thị trường để thúc đẩy nhanh quá trình thương mại hóa hydro. Thông qua các chính sách trợ giá mạnh mẽ và triển khai thí điểm tại nhiều thành phố, quốc gia này đã từng bước giảm chi phí công nghệ, hướng tới sản xuất hàng loạt. Cách tiếp cận “lấy quy mô để giảm giá thành” đang giúp hydro dần trở nên cạnh tranh hơn so với các loại nhiên liệu truyền thống.
Tại Châu Úc, Australia lại tập trung vào phát triển hydro xanh phục vụ xuất khẩu. Với lợi thế về tài nguyên năng lượng tái tạo, quốc gia này hướng tới trở thành trung tâm cung ứng hydro cho khu vực châu Á – Thái Bình Dương. Các dự án hợp tác quốc tế, đặc biệt với Nhật Bản, đang từng bước hình thành chuỗi cung ứng hydro toàn cầu.
Từ những kinh nghiệm trên có thể thấy, điểm chung của các quốc gia thành công là đều có chiến lược rõ ràng, chính sách hỗ trợ mạnh mẽ và sự tham gia tích cực của khu vực doanh nghiệp. Đồng thời, việc phát triển hydro luôn gắn liền với mở rộng năng lượng tái tạo nhằm đảm bảo mục tiêu giảm phát thải.
Đối với Việt Nam, đây là thời điểm phù hợp để nghiên cứu và từng bước tiếp cận công nghệ hydro xanh. Những đô thị có định hướng phát triển bền vững như Hà Nội, Hồ Chí Minh, Đà Nẵng có thể trở thành nơi thí điểm, đặc biệt trong lĩnh vực vận tải hành khách công cộng. Tuy nhiên, cần xác định rõ rằng hydro không phải là giải pháp thay thế hoàn toàn mà nên được phát triển song song với các công nghệ khác như xe điện, nhằm tạo ra hệ sinh thái giao thông xanh đa dạng và linh hoạt.
Hydro xanh đang mở ra một chương mới cho ngành năng lượng và giao thông toàn cầu. Nếu biết tận dụng cơ hội, Việt Nam không chỉ góp phần thực hiện cam kết giảm phát thải mà còn có thể tham gia vào chuỗi giá trị của một ngành kinh tế mới đầy tiềm năng trong tương lai.
Nguyễn Thị Thơm