Trong bối cảnh đô thị hóa diễn ra nhanh chóng, Đà Nẵng đang đứng trước yêu cầu phải tái định hình hệ thống giao thông theo hướng hiện đại, bền vững. Một trong những nhiệm vụ trọng tâm là từng bước chuyển dịch thói quen đi lại của người dân từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng, góp phần giảm ùn tắc, ô nhiễm môi trường và nâng cao chất lượng sống đô thị.
Hiện nay, xe máy vẫn là phương tiện di chuyển chủ đạo của phần lớn người dân Đà Nẵng nhờ tính linh hoạt, chi phí hợp lý và khả năng tiếp cận hầu hết các tuyến đường. Tuy nhiên, cùng với tốc độ gia tăng dân số, phát triển kinh tế và lượng khách du lịch ngày càng lớn, áp lực lên hạ tầng giao thông đang có xu hướng gia tăng. Nếu không có những giải pháp căn cơ, tình trạng ùn tắc cục bộ, tai nạn giao thông và ô nhiễm môi trường sẽ trở thành những thách thức hiện hữu trong tương lai.
Mặc dù thành phố đã đầu tư phát triển hệ thống xe buýt với nhiều tuyến nội thành và liên vùng, song sức hút của giao thông công cộng vẫn còn khiêm tốn. Nguyên nhân đến từ nhiều yếu tố như thời gian chờ xe còn dài, tần suất hoạt động chưa đáp ứng nhu cầu, phạm vi kết nối chưa thực sự thuận tiện, trong khi xe máy vẫn mang lại lợi thế “đi từ cửa đến cửa”. Chính vì vậy, việc thay đổi thói quen sử dụng phương tiện của người dân không thể chỉ dựa vào tuyên truyền mà cần được thúc đẩy bằng việc nâng cao chất lượng dịch vụ một cách thực chất.
Để giao thông công cộng trở thành lựa chọn ưu tiên, trước hết cần tiếp tục nâng cao chất lượng hệ thống xe buýt theo hướng hiện đại, đúng giờ, thuận tiện và thân thiện với người sử dụng. Việc ứng dụng công nghệ như vé điện tử, thanh toán không dùng tiền mặt, cung cấp thông tin hành trình theo thời gian thực hay tối ưu hóa lộ trình sẽ góp phần nâng cao trải nghiệm và tăng sức hấp dẫn đối với hành khách.
Bên cạnh đó, thành phố cần xây dựng mạng lưới giao thông kết nối đồng bộ giữa các khu dân cư, trung tâm hành chính, trường học, bệnh viện, khu công nghiệp và các điểm du lịch. Các điểm trung chuyển cần được quy hoạch hợp lý, tạo điều kiện thuận lợi để người dân kết hợp nhiều phương thức di chuyển như đi bộ, xe đạp công cộng hoặc xe điện cho các quãng đường đầu và cuối hành trình.
Một yếu tố quan trọng khác là quy hoạch đô thị theo định hướng phát triển giao thông công cộng (TOD). Khi các khu dân cư, trung tâm thương mại, văn phòng và dịch vụ được bố trí dọc theo các trục giao thông chính, nhu cầu sử dụng phương tiện công cộng sẽ tăng lên một cách tự nhiên, đồng thời giảm sự phụ thuộc vào xe cá nhân.
Song song với việc nâng cao chất lượng dịch vụ, các chính sách khuyến khích cũng cần được triển khai đồng bộ như ưu đãi giá vé cho học sinh, sinh viên, người lao động và người cao tuổi; phát triển hệ thống bãi đỗ xe kết nối với các điểm trung chuyển; nghiên cứu làn đường ưu tiên cho xe buýt trên những tuyến phù hợp nhằm rút ngắn thời gian di chuyển và nâng cao tính cạnh tranh so với phương tiện cá nhân.
Việc chuyển dịch từ phương tiện cá nhân sang giao thông công cộng không thể diễn ra trong một sớm một chiều. Đây là quá trình đòi hỏi sự đầu tư đồng bộ về hạ tầng, chính sách, công nghệ và đặc biệt là sự thay đổi trong thói quen của người dân. Khi giao thông công cộng thực sự thuận tiện, an toàn và hiệu quả, việc lựa chọn sẽ dần trở nên tự nhiên hơn.
Với định hướng xây dựng đô thị sinh thái, thông minh và đáng sống, Đà Nẵng đang có nhiều lợi thế để thực hiện mục tiêu này. Nếu có lộ trình phù hợp cùng những chính sách đủ mạnh để tạo động lực, thành phố không chỉ giảm áp lực lên hệ thống giao thông mà còn tạo nền tảng cho sự phát triển bền vững trong dài hạn, hướng tới một đô thị hiện đại, xanh và thân thiện với môi trường.
Diệp Nguyễn